. . . آرشیو تازه های آرن
دومین جلسه آرن یار در محل مرکز، مورخ ۲۶ تیر ماه سال جاری با موضوع "فرزندخواندگی" با سخنرانی خانم دکتر خاطره طوفانی- روانپزشک و آقای دکتر سید عطاالله عقیلیان - متخصص روانپزشکی مرکز آرن برگزار شد.

 

به گزارش روابط عمومی مرکز جامع توانبخشی و توانمندسازی آرن، دومین جلسه آرن یار در محل مرکز، مورخ ۲۶ تیر ماه سال جاری با موضوع "فرزندخواندگی" با سخنرانی خانم دکتر خاطره طوفانی (روانپزشک) و آقای دکتر سید عطاالله عقیلیان (متخصص روانپزشکی مرکز آرن) برگزار شد.

در ابتدای جلسه آقای دکتر عقیلیان عضو هیات مؤسس و روانشناس مرکز به علت انتخاب موضوع فرزند خواندگی - به عنوان معضل طیف خاصی از اقشار جامعه که می‌تواند تبعات و مسائل و مشکلات خاص خود را به همراه داشته باشد - اشاره نمود. موضوعی که در جامعه شناخت کم‌تری نسبت به آن وجود دارد و چه بسا دغدغه خانواده‌هایی است که به هر علت از نعمت داشتن فرزند محروم بوده و یا تمایل به فرزندخواندگی دارند.

در ادامه سرکار خانم دکتر خاطره طوفانی - روانپزشک - پیشینه موضوع را از ۲ منظر کتاب‌ها آسمانی و افسانه‌های باستانی مورد بررسی قرار داد. اشاره به داستان فرزند خواندگی موسی (ع) توسط فرعون که در کتاب‌های آسمانی به آن پرداخته شده و همچنین افسانه اودیپ شهریار که ریشه در ادبیات یونان باستان دارد.

در کشور ما سازمان بهزیستی به عنوان متولی این امر در تعریف فرزند خواندگی آورده است که: سرپرستی کودکان بدون ولی شناخته شده به خانواده‌های متقاضی فرزند با حفظ شرایط جاری قانونی در حمایت از کودکان بی سرپرست.

وی در تعریفی دیگر از فرآیند فرزند پروری، به مراحلی اشاره نمود که کودک از سوی یک یا چند شخص والد که ولی بیولوژیک او نیستند، در یک خانواده پذیرفته می‌شود. فرآیندی که شامل ۳ مولفه است:

- کودک یا فرزند خوانده

- والدین اصلی یا زیستی کودک

- والدین فرزند پذیر

لازم است خانواده‌ها از نظر جسمی و روحی شرایط پذیرش کودک و آمادگی آن را داشته باشند چرا که در غیر این صورت فشارهای زیادی را متحمل خواهند شد و در این امر - پیش از شروع به اقدام و یا در مواردی پس از اقدام - از کمک‌های آموزشی و مشاوره‌ای برخوردار باشند.

ایشان در ادامه فرزند پذیری را در ۲ سطح کلی داخل و خارج از خانواده تقسیم‌بندی نمود:

الف) فرزند پروری داخل خانواده - شرایطی است که کودک به هر دلیل توسط یکی از اعضای فامیل خود به سرپرستی قبول می‌شود.

ب) فرزند پروری خارج از خانواده - که خود شامل موارد زیر است:

مؤسسه‌ای - کودک به مؤسسات ذیربط سپرده شده و آن مؤسسه وظیفه انتخاب والد را برای کودک ایفا می‌کند.

مستقل - نوع خصوصی فرزندپذیری است. والدین اصلی و فرزند پذیر طی ملاقاتی با یکدیگر و معمولاً در ازای تبادل پول، فرزند را مبادله می‌کنند. امری که در غالب کشورها غیرقانونی است.

بین نژادی - فرزند با نژاد متفاوت از نژاد والد فرزندپذیر انتخاب می‌شود. فرزندانی که در آینده بیش از سایرین با مشکل بحران هویت مواجه خواهند شد.

بین‌المللی - در شرایطی مانند حوادث و بلایای طبیعی، کودکان بدون سرپرست توسط والدینی از سایر کشور ها به فرزند خواندگی پذیرفته می‌شوند.

پیش از تولد - با مدد گرفتن از فناوری‌های روز پزشکی در راه کمک به تولید مثل مانند تلقیح مصنوعی و یا رحم کرایه‌ای، فرزندان حاصله در شمول دسته‌های فرزند پروری خارج از خانواده قرار می‌گیرند.

زوج‌های نابارور معمولاً در انتخاب فرزند با سؤالاتی مواجه هستند که پاسخ صحیح به این قبیل پرسش‌ها قادر خواهد بود این افراد را در انتخاب خود مصمم تر کند. سؤالاتی از این قبیل که: آیا می‌توان فرزند خوانده را همانند فرزند اصلی دوست داشت؟ در این زمینه مطالعات نشان می‌دهد ۹۵٪ والدین فرزند پذیر توانسته اند دل بستگی قلبی نسبت به فرزند خوانده خود داشته باشند.

آیا فرزند خوانده سرانجام والدین را ترک خواهد کرد؟ جستجو برای یافتن والدین بیولوژیک از سوی فرزندخوانده یک فرآیند کاملاً طبیعی است که وی به دنبال یافتن هویت اصلی خود باشند و نه صرفاً برای زندگی با والدین اصلی. امری که الزاماً به نشانه وجود اختلاف و یا تنش در خانواده فرزندپذیر نیست.

آیا این کودکان در مقایسه با سایر هم‌نوعان خود در معرض مشکلات و آسیب های بیشتر روانی قرار دارند یا خیر؟ زمانی که کودک در سنین نوزادی (زیر ۶ ماهگی) به فرزند خواندگی پذیرفته می‌شود، مشکلات به مراتب کم تری را تجربه می‌کند و احتمال بروز و شدت مشکلات رفتاری آن‌ها به نسبت جامعه آماری زیاد نیست. به هر میزان سن فرزند پذیری بالاتر باشد احتمال بروز مشکلات هویتی نیز افزایش می یابد.

 فرزند پروری در ایران:

در ایران سالانه حدود ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ کودک از طریق سازمان بهزیستی به خانواده‌های متقاضی تحویل داده می‌شود. غالب زوج‌های متقاضی نابارور هستند و ۸۰٪ مشکل مربوط به مردان گزارش شده چرا که در فرهنگ ما موضوع ناباروری زنان با ازدواج مجدد تغییر ماهیت می‌یابد. همچنین در فرهنگ ما حدود ۷۰٪ خانواده‌ها به دلیل مسائل و محدودیت‌های مذهبی به پذیرش فرزند دختر راغب‌تر هستند.

دکتر طوفانی در ادامه به یکی از اساسی‌ترین سؤالات در زمینه فرزند خواندگی اشاره نمود و آن بازگو کردن واقعیت سرپرستی به کودک است؟ از چه سنی باید کودک درجریان چگونگی سرپرستی خود قرار گیرد؟

افشاسازی و آگاه نمودن کودک توسط والد فرزندپذیر، مانع از دریافت اطلاعات خارج از مجرای والدین می‌شود که بعضا هیچ گونه کنترلی در ارائه این نوع اطلاعات از اطرافیان وجود ندارد. در صورت ارائه اطلاعات از مجرایی غیر از والدین به کودک، این حس در او تقویت می‌شود که والدین به او دروغ گفته و به او خیانت کرده‌اند. از سوی دیگر والدین اصلی نیز از پذیرش او سرباز زده‌اند و کودک موجود مطرودی بوده که نسبت به هردو خانواده، تعارضات زیادی پیدا خواهد کرد.

این تجربه در کشور ما نشان می‌دهد زمانی که کودک وارد مرحله نوجوانی شده و دچار بحران هویت می‌شود، اغلب به طریقی از این موضوع باخبر خواهد شد. حال چنانچه این آگاهی خارج از حریم خانواده باشد، سردرگمی‌های زیادی را در او به دنبال خواهد داشت.

امروزه برخلاف گذشته این آگاه سازی توسط والدین فرزندپذیر به کودک منتقل می‌شود. هر مقدار تعامل میان مثلث والدین فرزند پذیر، فرزند و والدین اصلی بیشتر باشد، منفعت بیشتری را برای فرزند به دنبال خواهد داشت. لذا والدین فرزندپذیر اطلاعات بیشتری دراختیار فرزندان خود قرار می‌دهند. امری که از آن به فرزند خواندگی باز تعبیر می‌شود. اصطلاحی در تقابل با فرزند خواندگی بسته که سعی در کتمان واقعیت دارند.

وی با بیان اینکه گفتن واقعیت بسیار پرتنش و همراه با فشارهای زیاد روانی است، خاطر نشان کرد هم‌ زمان با رشد کودک چالش‌های جدیدی در ارتباط با خانواده اصلی به همراه خواهد داشت. براین اساس گفتن واقعیت یک فرآیند مداوم است و نه مقطعی.

در ادامه به سن بیان واقعیت به کودک اشاره نمود که متخصصان سن ۳ تا ۴ سالگی را بهترین زمان درنظر گرفته‌اند و هم‌زمان با افزایش سن کودک و طرح سؤالات جدید، اطلاعات بیشتری را به وی منتقل کنند. این افشاسازی نقش پیشگیرانه دارد و بیان واقعیت در قالب طرح داستان‌هایی در این زمینه، موضوع و پذیرش آن را در ذهن کودک خوشایند جلوه می‌دهد.

در ادامه جلسه با بیان اینکه زوج نابارور نیاز دارند درباره نقش و انتخاب خود، اطرافیان را آگاه سازند، به اثرات سازنده این تصمیم در رفع برداشت‌های نادرست جامعه اشاره شد.

وی همچنین در پاسخ سؤال شایع فرزندان مبنی بر چرایی ترک والدینشان متذکر شد: پاسخ به این سؤال از آن رو مشکل است که در بسیاری موارد دلیل اصلی ترک فرزند در سوابق بهزیستی و مراکز نگهداری کودک نیز وجود ندارد. لیکن با دریافت پاسخ مناسب، مشاهده شده که ارتباط کودک با والدین فرزند پذیر خود در سطح قابل قبولی بوده و کودک هم چنان بر ادامه بقای خود نزد این خانواده تلاش می‌کند.

ایشان در ادامه به دامنه افرادی که لازم است حقیقت ماجرا را بدانند اشاره کرد و افزود افراد نزدیک و مؤثر در هر خانواده لازم است در جریان واقعیت قرار داشته باشند و از ورود به بازی پنهان سازی اجتناب کرد. توصیه می‌شود به افتخار ورود کودک به جمع، یک مهمانی ترتیب داده و همه اعضای فامیل دعوت شوند. در این جمع کودک معرفی شده و نام او (و احیاناً نام انتخابی وی) عنوان شود. حتی زمانی که کودک به سن ازدواج برسد نیز لازم است این حقیقت با خانواده عروس یا داماد درمیان گذاشته شود.

در ادامه جلسه و در همین زمینه دکتر عقیلیان به ذکر چند مورد از میان مراجعین خود پرداخت. والد فرزند پذیری که فرزند خوانده خود را بیش از فرزند اصلی‌شان دوست داشتند و وجود او را مایه برکت در زندگی خود می‌دانستند.

فشار روحی زنی میانسال که متعاقب فوت پدر و اندکی پس از فوت مادر پی می‌برد که فرزند خوانده والدین خویش بوده و این فشار او را تا مرز خودکشی نیز پیش برده بود.

وی همچنین به درصد موفقیت فرزندان پذیرفته شده در خانواده‌ها درکنار فرزندان اصلی آن خانواده اشاره کرد و افزود پیامبرانی مانند موسی (ع)، یوسف (ع) و حضرت خاتم (ص) جملگی به فرزند خواندگی پذیرفته شده بودند و به سطح تعالی بشر و کمال موفقیت نیز نائل آمده بودند. وی همچنین به مشاهیر فرزند خوانده نیز اشاره کرد و از استیو جابز به عنوان نمونه‌ای پرآوازه نام برد و نتیجه گرفت که این نوع از فرزندان نیز می‌توانند موفق باشند.  

علاقه مندان به کسب اطلاعات بیشتر می توانند با شماره تلفن های ۵-۸۴۶۳۶۵۳-۰۵۱۱ تماس و یا به بخش آرن یار مراجعه نمایند.

آرن یار       اخبار کارگاه ها

آدرس مرکز: مشهد - خيابان احمدآباد - بين ملاصدرا ۱۱ و ۱۳ - پلاک ۵۵ - تلفکس: ۵-۳۸۴۶۳۶۵۳ - ۰۵۱

سامانه آرن کارت
ارسال پیام تلگرامی